Magnifica humanitas …

Op eerste Pinksterdag heeft m’n zoon in de Onze Lieve Vrouwe basiliek in Maastricht de sacramenten van het doopsel, de Heilige communie en het vormsel ontvangen en is daarmee wedergeboren uit (levend) water en de Heilige Geest. Met name het beeld van het vormsel als het herboren worden uit Heilige Geest raakte me – terwijl ik zelf nog wel (vage) beelden heb van m’n Eerste Heilige communie, blijft het vormsel dat ik rond m’n twaalfde jaar ontving, nogal vaag – ik herinner me wel, dat ik toen een horloge kreeg, van m’n oma, die ook m’n peettante was.

Dit doopsel, boven een grote schaal als doopvont, was mooi – opvallend was de eerste formule van deze initiatie, waarin de Satan werd afgezworen … Méér nog resoneerde bij mij de handoplegging op het hoofd bij het vormsel, waarbij het Veni, Creator Spiritus voor mij een nieuwe dimensie kreeg.
Dit was een echte, katholieke “Hoogmis” met twee “heren”, waarbij de evangelie-lezing (1 Korinthen) me raakte, omdat de priester veel leek op m’n onlangs overleden broer – ja, zei m’n zoon na afloop: dat was hem óók opgevallen; zo had zijn leven ook kunnen gaan …
Tijdens de preek ging pastoor Jan Vries in op de recent verschenen encycliek  Magnifica humanitas, schitterende mensheid, van de nieuwe paus, Leo XIV (ook uit 1953) – hier volgt een korte samenvatting:

In deze encycliek waarschuwt paus Leo XIV voor een samenleving waarin kunstmatige intelligentie steeds meer menselijke keuzes, relaties en waarden gaat bepalen. Volgens de paus staat de huidige digitale revolutie op een kruispunt: bouwen we een nieuwe Toren van Babel, gedreven door macht, controle en efficiëntie — of bouwen we aan een menselijke samenleving waarin technologie dienstbaar blijft aan waardigheid, gemeenschap en liefde?

Opvallend is dat Leo XIV het begrip Divine Intelligence tegenover artificial intelligence plaatst. Daarmee bedoelt hij niet een concurrerende vorm van intelligentie, maar de goddelijke wijsheid die zichtbaar wordt in liefde, geweten, menselijke kwetsbaarheid en het vermogen tot echte ontmoeting. Volgens de paus kan AI enorme mogelijkheden bieden, maar nooit het menselijke hart vervangen. Een machine kan analyseren, voorspellen en optimaliseren — maar niet liefhebben, lijden, vergeven of zichzelf schenken.

De encycliek roept op tot een ethische en spirituele bezinning op technologie. AI moet volgens Leo XIV ondergeschikt blijven aan het algemeen welzijn, menselijke vrijheid en sociale rechtvaardigheid. Vooral waarschuwt hij voor een technocratische cultuur waarin mensen gereduceerd worden tot data, prestaties en economische bruikbaarheid.

Tegenover die ontwikkeling plaatst de paus een christelijk mensbeeld: de mens als beeld van de Drie-enige God, geschapen voor relatie, verantwoordelijkheid en gemeenschap. Werkelijke vooruitgang ontstaat niet uit onbeperkte technische macht, maar uit wat hij noemt: “een hart dat openstaat voor de ander.”

In de terugblik was dit een mooie dag, waarvan de ingetogen glans weerklinkt in dit: